"หลุมทราย" แห่งชีวิต

ผมเป็นแฟนทีมแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ทมานานแล้ว แต่เป็นแฟนกลุ่ม "แพ้ก็ช่าง ไม่แพ้ก็ช่าง" ไม่ใช่ระดับ "สาวกผีแดง" บางทีคู่แข่งเล่นดีกว่าก็เผลอเชียร์ทีมคู่แข่ง ผมเป็นกองเชียร์ที่มีวิสัยทัศน์ครับ วิศัยทัศน์แบบ "กรรมการห้ามมวย" ตามปกติการชกมวย ถ้าไม่เสมอกันก็ต้องมีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งชนะได้รับการชูมือ แต่คนเป็น "กรรมการ" ใครแพ้-ใครชนะ ไม่รู้ "กรรมการ" ชูมือคู่กับคนชนะตลอด

วัน ก่อนอ่านเรื่อง "อเล็กซ์ เฟอร์กูสัน" ยอดผู้จัดการทีมแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด ในหนังสือพิมพ์มติชนแล้วชอบมาก เขาพูดถึง "ความสำเร็จ" ได้น่าสนใจมาก "เฟอร์กูสัน" คนนี้เป้นผู้จัดการทีมแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด มาแล้ว 17 ปี ช่วง 11 ปีที่ผ่านมา เขานำทีมผีแดงเป็นแชมป์พรีเมียร์ลีกถึง 8 สมัย เมื่อมีคนมาถาม "ความสำเร็จ" ของเขา "เฟอร์กูสัน" ตอบว่าไม่มีเวทมนต์อะไรวิเศษที่ไหน จะมีก็เพียงการทุ่มเทให้งานอย่างเต็มที่เท่านั้น เขาบอกว่า 90% ของผู้ประสบความสำเร็จล้วนผ่านการทำงานหนักมาแล้วทั้งนั้น มีเพียง 10% ที่เกิดมาพร้อมกับพรสวรรค์อย่างแท้จริง

ถ้าให้เปรียบเทียบ "พรสวรรค์" กับ "พรแสวง" "เฟอร์กูสัน" หรือ "เฟอร์กี้" เชื่อใน "พรแสวง"มากกว่า "พรสวรรค์"

เขายกตัวออย่าง "เดวิด เบ๊กแฮม" สุดยอดนักฟุตบอลที่มีทีเด็ดคือการเตะลูก "ฟรีคิก" อย่างแม่นยำ ทำประตูจากลูกโทษนอกเขตโทษเป็นว่าเล่น

"เบ๊ค แฮมไม่ได้เตะลูกฟรีคิกอย่างทุกวันนี้มาตั้งแต่เกิด เขาต้องฝึกหนักเป็นชั่วโมง เป็นวัน เป็นสัปดาห์ เป็นเดือน และเป็นปี" การฝึกฝนอย่างต่อเนื่องและอดทน เป็นการ "แสวง" หา "พร" ของ "เบ๊คแฮม" จนทำให้เขาประสบความสำเร็จ

แต่ที่ผมชอบที่สุดคือการยกตัวอย่าง "แกร์รี่ เพลเยอร์" ยอดนักกอล์ฟผู้ยิ่งใหญ่ของโลกคนหนึ่งในอดีต "เฟอร์กี้" บอกอว่า "เพลเยอร์" เป็นตัวอย่างที่ดีที่สุดของคนประสบความสำเร็จจากความพยายาม มีคนถามว่า ทำไมเขาถึงซ้อมระเบิดทรายอยู่เป็นประจำ (ขออธิบายเสริมบทนิดนึงครับ สำหรับคนที่ไม่รู้จักศัพท์ "กอล์ฟ") การระเบิดทรายไม่ได้เหมือนการระเบิดภูเขาของโรงโม่หินนะครับ

มันเป็น ศัพท์ที่ใช้ในการแก้ปัญหาเมื่อลูกกอล์ฟ ตกลงในหลุมทราย ตีกอล์ฟจากหลุมทราย เม็ดทรายต้องกระจุยกระจายเป็นธรรมดา เขาถึงเรียกว่า "ระเบิดทราย" ในสนามกอล์ฟ "หลุมทราย" เป็นกับดักหนึ่งที่ทดสอบฝีมือของนักกอล์ฟ ถ้าตีพลาดก็มีโอกาสที่ลูกจะตกลงในหลุมทรายได้ ซึ่งจะแก้ไขสถานการณ์ยากกว่าลูกกอล์ฟที่ตกอยู่บนแฟร์เวย์หรือสนามหญ้า

"เพล เยอร์" บอกว่านักกอล์ฟส่วนใหญ่มัวคิดว่าจะทำอย่างไรจะตีหลบหลุมทราย แต่เขาเลือกซ้อมระเบิดทรายเป็นชั่วโมงๆ ก็เพราะเขารู้ว่าวันหนึ่งเขาต้องตีไปตกในหลุมทราย และถ้าแก้ไม่ได้เขาอาจพลาดแชมป์นั้นไปเลยก็ได้ "หลุมทราย" ในสนามกอล์ฟก็เหมือนกับ "ปัญหา" ในชีวิต ระหว่างการเลือก "หนี" ปัญหากับการรับว่า "ปัญหา" คือสิ่งที่ต้องเผชิญ

"แกรี่ เพลเยอร์" เลือกที่จะยอมรับว่าชีวิตนี้ "หนี" ปัญหาไม่พ้น เขาฝึกปรือที่จะรับมือกับ "ปัญหา" มากกว่าการ "หนี" ปัญหา เพราะ "ปัญหา" เป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ต้องเจอ ต้องเผชิญอยู่ตลอดอเวลา เพียงแต่เราจะผ่านมันมาได้อย่างไรเท่านั้นเอง "กีฬา" นั้นเราฝึกฝนการแก้ไขปัญหาได้ แต่ในชีวิตจริงคงยากจะฝึกฝน จะแกล้งอกหัก จะแกล้งสอบตก จะแกล้งทำธุรกิจล้มละลาย....คงทำไม่ได้ มีก็เพียงการสร้างสถานการณ์จำลองแบบ "เสมือนจริง"

ในเชิงธุรกิจ เขาจะประเมินสถานการณ์ล่วงหน้าไว้ก่อน 3 แนวทาง ดีที่สุดเป็นอย่างไร สถานการณ์ที่น่าจะเกิดขึ้นเป็นอย่างไร เลวที่สุด เป็นอย่างไร ทุกสถานการ์ล้วนเตรียมพร้อมไว้แล้ว สถานการณ์ที่น่าจะเป็น เราจะทำอย่างไร ถ้าพลิกล็อกกลายเป็น "ดีที่สุด" ก็วางแผนไว้ล่วงหน้าว่าจะขยายผล หรือต่อยอดให้ดีขึ้นได้อย่างไร แต่หากพลิกล็อกมุมกลับมาอยู่ในสถานการณ์ที่เลวร้ายที่สุด เราจะตั้งรับอย่างไร ถ้ามีการเตรียม "ความคิด" และทางหนีทีไล่ไว้แล้ว เมื่อสถานการณ์เกิดขึ้นจริง เราจะไม่เสียสติ เหมือน "แกรี่ เพลเยอร์" เตรียมพร้อมเมื่อลูกตกในหลุมทราย

"พี่เตี้ยม" รุ่นพี่คนหนึ่งเคยสอนผมในวันที่ต้องตัดสินใจเรื่อง "คน" ครั้งหนึ่งว่า ลองคิดว่าถ้าเราตัดสินใจเช่นนี้แล้ว สถานการณ์ที่เลวร้ายที่สุดเป็นอย่างไร เตรียมแก้ปัญหาและเตรียมใจไว้หากต้องเผชิญ เมื่อประเมินสถานการณ์ในจุดต่ำสุดแล้ว ถ้าผลออกมาตามนั้นก็ถือว่า "เท่าทุน" แต่ถ้าเกินกว่านั้นก็มีแต่ "กำไร" ถือเป็นวิธีคิดแบบ "ค้ากำไรเกินควร" รูปแบบหนึ่งที่ผมนำมาใช้อยู่เป็นประจำ ในมุมหนึ่ง คนที่เคยล้มเหลว หรือเคยผ่านชีวิตยากจนมาก่อนน่าจะถือว่าเป็นคนโชคดี เพราะผ่านการฝึกฝน "ระเบิดหลุมทราย" มาตั้งแต่เล็ก "ธนินท์ เจียรวนนท์" บอกว่า "ซอร์ฟแวร์" ของมนุษย์คือ "ประสบการณ์" คนที่มีประสบการณ์มากก็เหมือนคนที่มีซอร์ฟแวร์ที่ดี ยิ่งมีประสบการณ์ทำธุรกิจแล้วเจ๊ง หรือทำเสียหายยิ่งดี เพราะมีประสบการณ์รู้แล้วว่า "เหว" เป็นอย่างไร คนที่รู้ว่า "เหว" เป็นอย่างไร โอกาสที่จะก้าวลง "เหว" อีกครั้งก็คงยาก หลายคนที่เคยผ่านเส้นทางความล้มเหลว ขอเพียงแต่เขากล้าเผชิญกับ "ปัญหา" มอง "ความล้มเหลว" ในแง่ดี คิดว่าเราโชคดีที่ได้เรียนรู้และรู้จัก "หลุมทราย" ของชีวิต และอย่างลืมว่าทุกครั้งที่ "ระเบิดหลุมทราย" เราจะหลีกเลี่ยงไม่ให้ "ทราย" กระเด็นถูกตัวเราไม่ได้ นี่คือความเป็นจริงที่เราต้องตระหนัก ขอเพียงแต่ทำใจยอมรับสถานภาพที่เปลี่ยนแปลงมี "สติ" ในการแก้ปัญหา และมี "กำลังใจ" ในการก้าวเดินต่อไป "ปัญหา" ก็จะเปลี่ยนแปลงกลายเป็น "เกม" ที่ท้าทาย ไม่มี "ปัญหา" ก็ไม่มี "ความสำเร็จ" เคยได้ยินประโยคนี้ไหมครับ "เราปฎิเสธไม่ให้นกแห่งความเศร้าบินอยู่เหนือหัวไม่ได้ ทว่า เราสามารถไม่ให้มันสร้างรังอยู่บนหัวของเราได้" ครับ เราปฎิเสธ "ความทุกข์" จาก "ปัญหา" ที่เกิดขึ้นไม่ได้ แต่เราต้องไม่ให้ "ความทุกข์" จ่อมจมอยู่กับเราชั่วนิรันดร์